![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1.jpg)
Dok generacije mladih umetnika u našem vremenu stasavaju na Akademiji likovnih ili Primenjenih umetnosti u Beogradu, znameniti srpski slikari i vajari 19. pa i 20. veka, svoje prve likovne korake učili su u inostranstvu.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007106-644x1024.jpg)
Priča o tome kako i kada su nastale prve umetničke škole u Beogradu i koji su veliki umetnici iz njih potekli, nije poznata i Kaldrma je odlučila da u saradnji sa Istorijskim arhivom Beograda rasvetli i ovo važno poglavlje naše kulturne i narodne istorije.
Na prve tragove o školi „za slikarsku umetnost“ u Beogradu nailazimo zahvaljujući akademskom slikaru, rođenom Novosađaninu, Stevanu Stevi Todoroviću.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007112.jpg)
Po završetku umetničkih studija u Beču došao je u Beograd, prateći našeg prvog školovanog kompozitora Kornelija Stankovića, i u njemu ostao do smrti. Nakon izložbe svojih radova 1857. godine, otvorio je prvu privatnu slikarsku školu i time postavio temelje svim kasnijim umetničkim školama u Beogradu.
U svojoj autobiografiji zapisao je „Uvideo sam da slikarstvo u Beogradu nema još polja, pa ne samo u slikarstvu no uopšte u svakma umetnostima. Sve umetnosti očekuju prve pobornike koji se imaju žrtvovati neznatnim početcima umetničkim, u glavnom nama koji ćemo prigotoviti put budućim naraštajima. Prema tome, prionuo sam odmah da pored slikarstva razgranam svoj rad i na ostale preke potrebe, kao harmonično pevanje i telesno vežbanje, kao osnovu zdravog tela i zdravog duha.“
Tako je 1859. godine priređena i prva đačka izložba umetničkih radova ove vrste u Beogradu.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007115.jpg)
Stevan Todorović o tome piše: „O Vaskrsu treći dan priredim javan ispit na koji pozovem i preslonaslednika Kneza Mihaila koji se blagonaklono odazvao. Na ispitu bili su izloženi slikarski crteži i akvareli mojih učenika, pevane su horalno narodne i crkvene pesme Kornelija Stankovića i izvođena su telesna vežbanja“.
Kao što se vidi iz Todorovićevog pisanja, škola nije bila čisto slikarska, već je bila „opšteg vaspitanja“.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007116.jpg)
Otuda ne čudi što je za kratko vreme broj njegovih učenika porastao na 80 polaznika, a među njima su bili i kasnije čuveni političari i poslanici: Čedomilj Mijatović, Milan Kujundžić-Aberdar, Ljuba Kaljević, Stevan Popović, Jevrem Andonović i drugi.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007114.jpg)
Škola se prvobitno nalazila na jednom mestu koje će kasnije dobiti veliki istorijski značaj, mada iz drugačijeg razloga: u kući beogradskog slikara Milije Markovića-Raspopa, koja se nalazila na Kosančićevom vencu, na mestu gde je kasnije izgrađena zgrada Narodne biblioteke, spaljena za vreme nemačkog bombardovanja 6. aprila 1941. godine.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007118.jpg)
Kada se broj učenika povećao, škola je preseljena u „Turski han“, na tadašnjem Kraljevom trgu, (danas Studentski trg), na čijem mestu je kasnije podignut hotel „Imperijal“ u Vasinoj ulici.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007113.jpg)
Škola je radila do 1865. godine kada je Stevan Todorović postavljen najpre za privremenog docenta slobodnog crtanja na Tehničkom otseku Velike škole, a potom i za profesora beogradske Realke.
Nakon toga, nikakva umetnička škola nije postojala u Beogradu punih trideset godina, sve do dolaska češkog akademskog slikara Kirila Kutlika u Srbiju 1895. godine.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007117.jpg)
Te godine list „Trgovinski Glasnik“ doneo je vest da je osnovana „Srpska Crtačka Škola, prva srpska crtačka škola za decu i odraslije obojega pola.“
Tokom svog postojanja organizovane su stalne godišnje izložbe učeničkih radova u dvorani Narodne skupštine, zahvaljujući čemu je škola finansirana, ne samo redovnom pomoću Kutlikovog oca, već i od strane Ministarstva narodne privrede u iznosu od 150 dinara mesečno.
Škola je u početku isto bila smeštena u kući Milije Markovića-Raspopa na Kosančićevom vencu, a zatim na gornjem spratu hotela „London“, na uglu Kralja Milana i Miloša Velikog ulice i najzad u „Sali mira“, na Slaviji.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007111.jpg)
Imala je dva odelenja: za čistu umetnost i večernji tečaj za zanatlije. Prvi je imao za cilj da darovitije učenike spremi za više umetničke studije na stanim akademijama, dok su na zanatlijskom tečaju šegrti i kalfe dobijale osnovno znanje iz stručnog crtanja i nacrta za umetničko-zanatske objekte. Godine 1898 redovnih je bilo 11, u ženskom odelenju 8, vanrednih je bilo 12, a zanatsko odelenje imalo je 26 učenika.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000008393-1024x768.jpg)
Da je cilj škole sa uspehom ostvaren dovoljno govore imena koja su u njoj stekla prve slikarske korake poput Milana Milovanovića, Koste Miličevića, Dragomira Glišića, Borivoja Stevanovića, Nadežde Petrović, Ljube Ivanovića, Branka Popovića, Natalije Cvetković, Anđelije Lazarević i mnogih drugih, koji su svoje dalje slikarsko školovanje nastavili u Minhenu ili Beču.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000008392-1024x755.jpg)
„Srpska slikarska škola“ prestala je sa radom nakon Kutlikove smrti 1899. godine i nju nasleđuje „Srpska crtačka i slikarska škola“ koju je vodio akademski slikar Rista Vukanović, uz pomoć svoje supruge, takođe slikarke Bete Vukanović. Ovaj put pored Ministarstva privrede sa 150, školu je podržavalo i Ministarstva prosvete sa 100 dinara mesečno.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007119.jpg)
Ateljei su tada iz „Sale mira“ na Slaviji premešteni u Makedonsku ulicu, preko puta kuće Vladana Đorđevića, pa najzad u novu kuću Riste i Bete Vukanovića u Kapetan Mišinoj ulici.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007110-1024x768.jpg)
Dr Branislav Petronijević predavao je osnove estetike, arhitekta Mihailo Valtrović pouke o dekorisanju zanatskih radova, Svetozar Zorić geometrijsko crtanje sa osnovama iz nacrtne geometrije, senčenja i perspektive, a dr Vojislav Đorđević plastnčnu anatomiju.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007103-1024x781.jpg)
Godine 1905. godine „Srpska crtačka i slikarska škola“ postaje „Umetničko-zanatska škola“ i dalje pod upravom Riste Vukanovića ali uz pojačanje slikara Marka Murata i Đorđa Jovanovića, vajara i člana Akademije nauka. Tada škola dobija zgradu nekadašnjeg konaka Gospodara Jevrema, u Ulici kralja Petra, u kojoj se i danas nalazi Fakultet primenjenih umetnosti.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007109.jpg)
Postojala je do 1918. godine, ali je za vreme Velikog rata propao sav školski nameštaj i sama zgrada je oštećena.
Kao „Kraljevska umetnička škola u Beogradu“ nastavila je rad od 1919. godine, i iz nje su izašli mnogi naši čuveni umetnici poput Zore Petrović, Petra Lubarde, Bogdana Šuputa, Ljubice Cuce Sokić, Đorđa Andrejevića Kuna, Milene Pavlović-Barili.
![](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2024/06/1000007104-547x1024.jpg)
Zaslugom vajara Tome Rosandića, istoričara umetnosti Milana Kašanina, slikara Mila Milunovića i Petra Dobrovića, 1937. godine „Kraljevska umetnička škola u Beogradu“ prerasta u Akademiju likovnih umetnosti.
![kaldrma.rs logo portala](https://kaldrma.rs/wp-content/uploads/2021/03/kaldrma.rs_.png)
Beogradske priče – Ljudi, ulice, trotoari, prolazi, sudbine…