Beograd je prvu deceniju po završetku Velikog rata dočekao sa novim planovima i vizijama: 1929. u centru pažnje tadašnje javnosti našlo se goruće pitanje regulacije Pozorišnog trga, današnjeg Trga republike. Bio je to problem koji se morao „jednom konačno rešiti“.
Ali grad se žestoko podelio. S jedne strane, Opština je forsirala stari plan iz 1921. godine koji bi od trga napravio široku platformu, dok je, s druge strane, deo bogatih Beograđana zahtevao drugačije rešenje.
Prema njima, ovu veliku urbanističku raspravu zapravo je trebalo da zatvori podizanje impozantne građevine, odnosno nove palate Beogradske zadruge. Iako je Beogradska zadruga svoju čuvenu, monumentalnu zgradu u Karađorđevoj ulici dobila znatno ranije (završena još 1907. godine), ova institucija planirala je da izgradi još jedno arhitektonsko remek-delo i to na Pozorišnom trgu.
Najglasniji protivnik opštinskog plana bio je Mihajlo Šonda, tadašnji predsednik Beogradske zadruge.
Šonda je javnosti bio dobro poznat kao čuveni industrijalac čije je ime sinonim za prvu srpsku fabriku čokolade.
– Potrebno je mesto za ljude, a ne za mrtve stvari – isticao je Šonda.
On je nudio viziju trga na kom bi dominirala nova monumentalna palata Beogradske zadruge. Njen glavni adut bio je arhitektonski novitet. Bila bi to jedina zgrada u prestonici sa arkadama, a trg bi dobio izgled modernog jer bi podizanjem velikih palata postao, kako se isticalo, City Beograd.
Jedan od najzanimljivijih detalja ovog plana ticao se imanja zvanog „Njujork“, zapravo placa koje je pre Prvog svetskog rata na Pozorišnom trgu kupilo američko osiguravajuće društvo „New York Life Insurance Company“, a gde će docnije biti podignuta palata Riuniona.
Da bi saobraćaj dobio pravilan i logičan, pravac ka najživljoj i najprometnijoj Knez Mihailovoj ulici zahtevao je eksproprijaciju i nivelaciju tog imanja.
Rušenjem svega što se tada nalazilo na parceli značilo bi stvaranje prostora da vozila neometano prelaze sa trga u tu glavnu gradsku arteriju.
U sklopu ove velike polemike rodila se još jedna ideja da se na tom, eventualno proširenom skveru, podigne spomenik kralju Petru I Oslobodiocu, kao pandan već postojećem spomeniku knezu Mihailu.
Šonda je smatrao da Pozorišni trg jednostavno nije mesto za to. Prema njegovom mišljenju, jedina adekvatna lokacija za taj spomenik bile su Terazije.
Iako je Beogradska zadruga godinama tražila dozvolu za zidanje svoje ogromne palate sa arkadama koja bi „koncentrisala privredu“ i ulepšala centar, ta zgrada nikada nije dobila svoje temelje. Niti bilo šta od onih osmišljenih palata koje bi se oko nje nizale oivičavajući svojom grandioznošću Pozorišni trg.
Neki će reći – šteta.
Beogradske priče – Ljudi, ulice, trotoari, prolazi, sudbine…
