“Italijanska čorba” osvajala je Beograd 20 godina

Do samog kraja 1950-tih godina, Beograd je mirisao isključivo na tursku kafu, prženu u lokalnim prodavnicama na ćošku i kuvanu u teškim džezvama.

Ritual ispijanja bio je spor, sa obaveznim socom na dnu šoljice.

Preokret nastaje 1960. i 1961. godine, u vreme priprema za Prvu konferenciju nesvrstanih, kada prestonica odlučuje da ugostiteljsku ponudu podigne na evropski nivo. Tada u beogradske bifee i hotele stižu prve “svemirske” mašine koje će zauvek promeniti kulturu ispijanja kafe.

Bili su to italijanski aparati marki Gaggia i Faema. Za tadašnje Beograđane, ovi masivni, hromirani uređaji sa dugačkim polugama delovali su kao deo laboratorijske opreme.

Radili su na principu visokog pritiska vode koji je potiskivao klip, a prizor konobara koji snagom tela povlači polugu dok mašina ispušta snažan mlaz pare, bio je prava atrakcija.

Često se u popularnoj istoriji veruje da je beogradski espreso rođen tek 1979. godine sa otvaranjem čuvenog kafića “Zlatnog papagaja“. To je tačno u najširem društvenom kontekstu jer je tada espreso postao prvi put široko poznat kao vrsta spremanja kafe i usvojen od mnogih.

Kao što smo nedavno pisali, “Papagaj” je doneo kulturu kafića, šminkeraj i italijanski lifestyle, postavši sinonim za novi društveni stalež i kafiće u modernom smislu reči, ali tehnologija espresa je u Beogradu bila prisutna prethodno već skoro dve decenije. Doduše, vrlo neprihvaćena i skoro pa nedostupna domaćem građanstvu.

Prve mašine pojavile su se, nakon završetka Konferencije nesvrstanih, u luksuznim hotelima “Mažestik” i “Metropol”, kako bi udovoljili zahtevima – stranih delegacija i diplomata. Za naše građane aparati su postavljeni u bifeu “Sunce”, otvorenom 1964. u zgradi Doma omladine.

Tu se ekpres kafa pila “s nogu” na visokim šankovima, što je bio potpuno novi socijalni koncept. Ali, nije to išlo ni dobro ni lako, pa je beogradski espreso ipak morao da sačeka “Zlatni papagaj” i 1979. godinu, za svoj procvat.

Prvi susret Beograđana sa novim napitkom na početku 1960-tih, bio je – prožet sumnjom.

Ljudi navikli na punu šolju crne, guste kafe, dobili bi kod “ekspres kafe” kako je označena u “Suncu”, malu količinu tečnosti sa gustom kremom na vrhu.

Pa je tako espreso u početku podrugljivo nazvan “italijanska čorba” ili “penušava kafa“.

Tehnologija tih prvih aparata zahtevala je ogromnu veštinu, konobari su kafu mleli na licu mesta u mlinovima marke Cimbali, a svaki gutljaj bio je rezultat ručnog podešavanja pritiska.

Dok je para siktala iz vrelih cevi “Gaggie“, stari Beograđani su sumnjičavo vrteli glavom, čuvajući svoje džezve. Nisu znali da taj mali, gusti gutljaj najavljuje novo doba – eru u kojoj se život više ne meri merakom, već brzinom koju je nametao moderni Beograd.